Kvemo Kartli, xüsusən də Bolnisi, üzüm və şərab tarixinin səkkiz min il əvvəl başladığı yerdir. Bu davamlı ənənəyə baxmayaraq, Bolnisi şərabı geniş ictimaiyyətə nisbətən gec məlum oldu. “Şərab Bolnisi” assosiasiyasının rəhbəri Quram Avqopaşvilinin dediyi kimi, bu gün bölgənin tarixən təkcə Gürcüstana deyil, həm də dünyanın şərab xəritəsinə aid olan yeri tutmaq üçün bütün ilkin şərtləri var. Quram Avqopaşvilinin sözlərinə görə, Şulaver-Şomutəpə sivilizasiyasının formalaşdığı Maşavera və Xrami vadiləri şərab tarixinin ən vacib başlanğıc nöqtələrindən biridir. Məhz burada üzümün ilk becərilməsi baş vermiş və paralel olaraq buğda, bal, metallurgiya və qızıl istehsalı inkişaf etmişdir. Onun sözlərinə görə, Bolnisi bir çox qədim məhsulların vətənidir və bu tarixi faktlar çoxsaylı tədqiqatlarla təsdiqlənir. Cənab Quramın qeyd etdiyi kimi, Sulxan-Saba lüğətinə görə, “Bolnisi” adının özü “bovidan” sözündən gəlir və “füzyon” deməkdir. Bu füzyon ideyası bu gün də Bolnisi şərabçılığında aktualdır. “Bovi” adlanan şərablardan biri iki növün qarışdırıldığı bu konsepsiya əsasında yaradılmışdır və onun sözlərinə görə, istehlakçılar arasında çox populyardır. Respondentimiz Bolnisidəki şərabın sadəcə bir məhsul olmadığını vurğulayır. Bu, mədəniyyətin, ritualların, kilsə adətlərinin və ailə gücünün bir hissəsidir. Bu gün bu ənənə artıq bir biznesə çevrilib, baxmayaraq ki, onun izah etdiyi kimi, şərab əsrlər əvvəl Bolnisidə satılır və mübadilə olunurdu, sadəcə şüşəyə qoyulmuş və etiketlənmiş formada deyil. Milli Şərab Agentliyinin məlumatlarına əsasən, “Qvino Bolnisi”nin rəhbəri deyir ki, Bolnisidə hər il təxminən bir milyon litr şərab istehsal olunur. Bu prosesdə təxminən 550 ailə iştirak edir və onlar öz üzüm bağlarında yetişdirilən şərabı ya istehlak edir, ya da satırlar. Onun qiymətləndirməsinə görə, bu, Bolnisi kimi kiçik bir bələdiyyə üçün əhəmiyyətli bir rəqəmdir, onun əsas fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri torpaqların müxtəlifliyidir. Bölgədə gənc geoloji yaşı və mineralların bolluğu ilə fərqlənən təxminən 15 müxtəlif torpaq növü mövcuddur. Bolnisi şərablarının fərqli aromasını və quruluşunu yaradan da məhz budur. Şərabın dadı və xarakteri təkcə torpaqdan deyil, həm də iqlimdən və insan amilindən asılıdır. Buna görə də Kaxetiya, İmeretiya və Bolnisi şərabları bir-birindən fərqlənir – hər birinin öz texnologiyası və ənənəsi var – Quram Avqopaşvili bizimlə söhbətində deyir. “Qvino Bolnisi” assosiasiyası 2018-ci ildə yaradılıb və onun əsas məqsədi Bolnisi şərabı qorunan mənşəli nişan kimi qeydiyyata alınıb. İki illik işdən sonra “Bolnisi” şərabı Sakpatenti tərəfindən rəsmi olaraq qeydiyyata alınıb. Respondentimizin sözlərinə görə, Gürcüstanda ilk dəfə idi ki, Şərabçılar Assosiasiyası şərabçıların təşəbbüsü ilə belə bir status əldə edə bilib. Bu gün “Bolnisi” qorunan mənşəli bir addır, Tsinandali, Tvişi və Vazisubani də eynidir. Avqopaşvili qeyd edir ki, Bolnisi şərabları son illərdə bir neçə böyük beynəlxalq yarışmada iştirak edərək minlərlə şərab arasında qızıl medal qazanıb. Lakin, onun qiymətləndirməsinə görə, bu uğur hələ də geniş ictimaiyyətə lazımi şəkildə məlum deyil və bu, region üçün əsas çətinliklərdən biri olaraq qalır. Müxtəlif etnik qrupların nümayəndələri tərəfindən qorunan Bolnisidə 200 illik yerli şərabçılıq ənənəsi qeyri-maddi mədəniyyət abidəsi statusu üçün qeydiyyata alınmaqdadır. Cənab Quraminin sözlərinə görə, bu, ənənəni dövlət himayəsinə almaq və gələcək nəsillər üçün qorumaq üçün lazımdır. Növbəti mərhələ Kvemo Kartli boyunca böyük bir şərab istehsalçısı assosiasiyasının yaradılmasıdır. Bu, keyfiyyəti artırmağa, marketinqi inkişaf etdirməyə və beynəlxalq bazarlara çıxışı asanlaşdırmağa imkan verəcək. Bu prosesdə beynəlxalq tərəfdaşlar, o cümlədən İsveçrə İnkişaf Fondu və Helvetas təşkilatı iştirak edir. – Respondentimiz qeyd edir. Onun sözlərinə görə, məqsəd rəqabət deyil, bərabər inkişafdır ki, Kvemo Kartli şərab sektorunda bu gün Kaxeti qədər güclü bir bölgəyə çevrilsin. Sonda Quram Avqopaşvili vurğulayır ki, Bolnisi adi bir bələdiyyə deyil, bura səkkiz min illik tarixin müasir bir vizyonla qovuşduğu bir yerdir. Əgər ənənəyə müasir alətlər əlavə olunarsa, Bolnisi nəhayət dünya tərəfindən şərabın vətəni kimi tanınmaq üçün hər şansa malikdir.
